لباس زنان و مردان خراسانی

لباس زنان خراسانی

پوشاک محلی زنان خراسان در گذشته شامل سه بخش کلی سرپوش زنانه، تنپوش زنانه و پاپوش زنانه بودهاست که هر یک از اینها نیز خود شامل قسمت هایی بودهاست. سرپوش َ های زنانه شامل د َ سمال یا دسمالسر (دستمال یا
دستمال سر) که از یک پارچه ابریشمی نازک و به صورت چهارگوش تهیه شده و بر روی پیشانی بسته شده و بیشتر به رنگهای سیاه بوده که البته در مجالس عروسی و شادی به رنگ قرمز انتخاب میشده و علاوهبر رنگ قرمز، رنگ های
سبز و آبی نیز استفاده میشده و گاهی حتی با بافتهای سکه های نقرهای تزئین میشدهاست. دسمال خیاتِه (دستمال خیاته،) «خیاطه» در زبان عربی به
معنی نخ، رشته و آنچه بدان دوزندگی کنند است. اما در گویش بیرجندی به نوعی نخ و پارچه ابریشمی معمولی اطلاق میشد. «دسمال خیاته» جزو سربندهای به شمار می آمد. دسمال کلاقی (دستمال کلاغی،) این دستمال از ابریشم
مرغوب و گرانقیمت بافته میشد و جزو دستمالهای فاخر
به شمار می آمد. دسمال نخی (دستمال نخی)، این نوع دستمال از نخ باریک
پنبه ای بافته میشد و لطیف و نازک بود و بیشتر زنان روستایی و کشاورزان و کارگران از آن استفاده میکردند.
«چرقت» روسری بانوان خراسان در سرما و گرما چرقت (چارقد یا چهارقد،) متناسب با نوع فصل در فصل سرما ضخیمتر و در فصل گرما نازکتر و از جنس پنبه بوده که به شکل مثلثی شکل دوخته میشده و بر روی سر
می انداختند. (معمولاً خانمهای میانسال گوشه ای از چارقد را روی سرشان
می بستند و خانم های جوان آن را با سنجاق های تزئینی در
زیرگلو محکم میکردند

معمولاً چارقد از پارچه های ساده و گلدار کرباس یا نخ های زریدار و برقی استفاده میکردند. این نوع سرپوش به رنگ های مختلف استفاده میشده و رنگ خاصی برای آن تعریف نشدهاست. اِ َرقچی (عرقچین،) یک نوع سرپوش کلاه بوده یعنی به صورت کلاه بر روی سراستفاده میشده و باعث شده که
ُ چارقد روی عرقچین به خوبی خودش را نگه دارد و سر نخورد.
َقدیفه (قطیفه،) پارچه مستطیل شکلی که به جای چادر روی سر میانداختند و به دو گونه بافته میشدهاست. یک نوع آن از پنبه سفید بافته میشده که به آن «قدیفه کربالی» می گفتند و نوع دیگر آن از پنبه مل تهیه میشده و به
ِ «قدیفه ملی» معروف بودهاست. کیش (خیش)، در قالب قدیفه، کیش نیز استفاده می شده که سراندازی مستطیل شکل بوده که به جای چادر
استفاده میشدهاست، اما چون از نخهای پشمی و ابریشمی گران قیمت تر و به رنگ های مختلفی تهیه می شده است،
ثروتمندان اعیان از کیش به جای قدیفه استفاده میکردند.
«یل،» تنپوشی فاخر برای بانوان تنپوش های زنانه نیز چندین نوع بوده که پیراهن، پاچین، کت، جلیقه، شال کمر، دامن، جومه، یل و شلیته از انواع آن
محسوب میشود. پیراهن، لباسی که از روی شانه تا زیرکمر را میپوشانده و
جلوی آن به اندازه سه دکمه باز بوده و جنس آن بیشتر از پارچه های چیت و کرباس بودهاست. پاچین، که به صورت کامل به قسمت دور پا بسته
میشدهاست. کت، تنپوش کوتاهی که روی پیراهن میپوشیدند.
جلیقه، یک تنپوش بدون آستین و جلوباز بوده که تا زیر

کمر را میپوشاندهاست. شال کمر، که با توجه به فصول مختلف سال در جنس های نازک و ضخیم استفاده می شده است. دامن، که یک سری دامن های بلند چیندار استفاده می شده است. جومه، نوعی پیراهن دکمه دار است.
یَل، یک جلیقه بلندتر بوده که تزئینی و یک تنپوش فاخر بودهاست.
َشلیته، نوعی دامن است که خیلی بلند نبوده و تا روی زانو را می پوشانده است. به این پوشاک که گاهی تا مچ را می پوشانده «شلوار» هم میگفتند.
«شلیته» را بیشتر روستائیان و کارگران و نوع فاخر آن را زنان سالخورده اعیان و اشراف و طبقات متوسط به پا میکردند. «طبلک»، کفشی سنتی با پاشنه استخوانی
طبلک استخوانی، گیوه، کفش گرجی، کفش اُرسی و گالش از
انواع پاپوش های زنانه است. طبلک استخوانی، نوعی پاپوش که از یک پارچه چرم مانند با پاشنه استخوانی تهیه می شده است. گیوه، که از نخ پنبه بافته

می شده است. کفش گرجی، که از یک چرم قرمز رنگ تهیه می شده است.
کفش اُرسی، نوعی کفش که فقط رویه و کف آن چرم بوده و
از هیچ نوع نخی در بافت آن استفاده نمی شده.
گالش، نوعی کفش که از جنس جیر و لاستیک تهیه می شده

لباس مردان خراسانی
(مندیل و ارقچی)
سرپوش یا کلاه پوششی است که مردان خراسان مورد استفاده قرار
میدادند این سرپوش از جنس نمد با بغل های لبه دار بوده، این کلاه ها
در مناطق مختلف متغیر بودهاست. شب کلاه نیز نوعی سرپوش است که از کرک و پشم ساخته شده و به رنگ های سفید و سیاه در بیرجند مورد استفاده قرار می گرفته است. روی شب کلاه مندیل میبستند. مندیل هم شالی سفید یا سیاه از جنس قمیس است که طول آن به 50 سانتیمتر میرسد.
یکی دیگر از کلاه ها، کلاه پهلوی یا شاهپوری است که با لبه گرد، بیشتر به رنگ های تیره مورد استفاده جوانان واقع شدهاست. کلاه قرص، یکی از انواع کلاه ها که در روستای چنشت است که دور آن تسبیح و مهره آویزان میکردند. عرقچین کلاه، ترمه ای از جنس ابریشم قرمز بوده که طبقه اعیان بر سر میگذاشتند.
« تنپوش »
تنپوش یا جلیقه، پیراهنی از کرباس به رنگ های سفید و خاکستری است. این پیراهن بدون یقه و جلو بسته بوده که فقط بالای آن دو یا سه دکمه داشته است.
نیمه تنه، مانند کت های امروزی بوده و شلوار که جنس آن از کرباس و رنگ های متفاوت و پاچه های آن گشاد است.
« دسمال کلاقی»
دستمالی فاخر بافته شده از ابرایشم مرغوب

 

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش