تاریخچه حرم مطهر امام حسین (ع)

نویسنده زهرا عبدالهی

در طی سال‌های طولانی پس از واقعه عاشورا، حرم مطهر امام‌حسین(ع) همواره به جهت اینکه یادآور قیام وایستادگی در برابر ظالمان و یکی از مکان‌های مهم اعتقادی و محلی برای تجمع شیعیان بود بارها توسط حاکمان تخریب شد و مورد آسیب قرار گرفت.

اولین بنا بر آرامگاه امام‌حسین(ع) توسط مختار ثقفی در سال 65 هجری ساخته شد. بنای مسقفی از آجر و گچ به‌همراه مسجدی دارای دو. یکی به‌سمت شرق و دیگری به‌سمت غرب.

سال‌ها بعد "هارون‌الرشید" از خلفای بنی‌عباس به این دلیل که در آن زمان شیعیان زیادی برای زیارت حرم امام‌حسین(ع) می‌رفتند حرم و مسجد را و همچنین بنایی که بر قبر حضرت عباس(ع) بناشده بود را ویران کرد.

اما در زمان امام‌رضا(ع) هنگامی‌که مأمون خلیفه شد دستور بازسازی حرم مطهر را داد.

"مأمون" به‌دلیل اینکه همه عباسیان علیه او ایستاده بودند برای ثبات حکومت خود و جلب نظر علویان، به‌صورت ظاهری به فرزندان امام‌علی(ع) نزدیک شد و امام‌رضا(ع) را به‌عنوان جانشین خود معرفی کرد و حرم امام‌حسین(ع) را بازسازی کرد.

این بنا تا زمان حکومت "متوکل" عباسی برپا بود. هنگامی‌که متوکل به خلافت رسید شرایط را برای علویان بسیار سخت و دشوار کرد. فرمان تعقیب علویان را صادر و حرم مطهر امام‌حسین(ع) را تخریب کرد. در تاریخ معروف‌ترین و مهم‌ترین تخریب حرم مطهر آن بود که به دستور متوکل صورت گرفت تا به آنجا که حرم را به‌طور کامل ویران کرد زمین آن را شخم زد و به روی آن آب بست.

پس از متوکل در زمان "منتصر"، حرم دوباره بازسازی  شد و گنبدی نیز بر فراز حرم نصب گردید.

در سال 767 هجری قمری به دستور "اویس بن حسن جلایری" بنای مسجد و حرم بار دیگر نوسازی شد. گنبدی نیم‌دایره بر فراز ضریح نصب شد و صحن حرم گسترش یافت. این گنبد بر 4 طاق در 4 طرف ضریح استوار بود. هریک از این طاق‌ها از سمت بیرونی یکی از 4 رواق حرم را تشکیل می‌دادند. پس از او یکی از فرزندانش کار بازسازی حرم را تکمیل کرد به‌گونه‌ای که باحالت فعلی حرم شباهت بسیار دارد. امکان گردش مردم‌به‌دور ضریح فراهم شد. رواق‌ها با آینه‌کاری و خاتم‌کاری آراسته شد، ایوان بزرگ روبه‌روی صحن که امروزه به ایوان طلا مشهور است و همچنین دو گلدسته حرم به دستور "احمد اویس" ساخته شد.

سال‌ها بعد "شاه اسماعیل صفوی" و همچنین همسر نادرشاه افشار نیز در جهت بازسازی حرم تلاش کردند.

در زمان قاجار به دستور "آقا محمد خان" گنبد امام‌حسین(ع) را با طلا آراستند.

5 سال بعد وهابی‌ها به حرم یورش بردند، عده زیادی از مردم را به شهادت رساندند و گنجینه‌های حرم را که در طی سال‌ها به حرم مطهر هدیه شده بود را ربودند. در جریان این اتفاق آسیب‌های بسیاری به حرم وارد شد.

حدود 10 سال بعد مردم نامه‌ای به "فتحعلی‌شاهقاجار" نوشتند و فرسودگی بنای ساختمان را به او اطلاع دادند به همین سبب فتحعلی‌شاه کار تجدید بنای حرم را شروع کرد. ورق‌های طلای روی گنبد را تعویض نمود و ضریحی از نقره ساخت و ایوان بزرگ گنبد را با طلا تزیین کرد. او همچنین گنبد حرم حضرت ابوالفضل(ع) را نیز ساخت و آن را با طلا آراست.

سال‌های بعد ضریح بارها نوسازی شد، صحن گسترش یافت و با آینه‌کاری و کاشی‌کاری دیوارهای حرم تزیین شد.

مرقد امام‌حسین(ع) در بخش قدیمی کربلا قرار دارد. با گنبدی طلایی‌رنگ و پوشیده از طلا و ضریحی از نقره به زیر آن. دلیل شش‌گوشه بودن ضریح امام‌حسین(ع) آن است که حضرت علی‌اکبر (ع) و شهدای بنی‌هاشم در پایین پای حضرت دفن‌شده‌اند و ضریح آن‌ها متصل به ضریح اصلی ساخته‌شدهاست.

مرقد دیگر شهدای کربلا نیز به‌جز حضرت ابوالفضل(ع)، حبیب‌بن‌مظاهر و حر بن یزید ریاحی، در سمت جنوب شرق ضریح و در پایین پای امام قرار دارد.

صحن حرم امام‌حسین(ع) 10 در دارد که هرکدام به‌سمت یکی از محله‌های کربلا است و نامی جداگانه دارد.

دورتادور صحن 65 ایوان قرار دارد و هریک حجره‌ای دارد. در قدیم طلاب در این حجره‌ها باهم به مباحثه می‌پرداختند.

در شعبان 1411 و در جریان قیام مردمی در عراق، بیشتر استان‌های این کشور به‌دست مردم افتاد.

رژیم بعث برای سرکوب مردم، اقدام به حمله مسلحانه و هوایی کرد. یکی از این حملات به شهر کربلا بود که سبب شهادت عده زیادی از مردم در دو حرم شریف شد و به هر دو حرم آسیب جدی وارد کرد و اشیا گران‌قیمت آن نیز توسط سربازان به تاراج رفت. این حملات به دستور حسین کامل داماد صدام صورت گرفت.

درنهایت با وجود تمام تخریب‌ها و آسیب‌هایی که به حرم امام‌حسین(ع) وارد شد؛ این بارگاه همچنان پابرجاست تا مکانی باشد برای تمامی عاشقانی که شور و شعور حسینی را در دل داردند.

منابع:

آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، مشعر

قائدان، عتبات عالیات عراق

قریشی، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا

راهنمای مصور سفر زیارتی عراق

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش